Wat bepaalt de olieprijs? OPEC+, de vraag, de voorraden en de dollar

De olieprijs ontstaat uit vraag en aanbod in de hele wereld.^EIA Vier dingen wegen het zwaarst: hoeveel olie er op de markt komt (met OPEC+ als grootste knop), hoeveel de wereld gebruikt, hoe vol de voorraden zijn, en voor ons ook de koers van de dollar. In 2026 werd de prijs vooral door het aanbod bepaald: olie uit het Midden-Oosten kwam niet of moeilijk op de markt.^EIA

Op deze pagina lopen we de vier knoppen langs. Bij elke knop staat wat hij doet, en wat er in 2026 aan draaide. Wij voorspellen de prijs niet. Waar een verwachting staat, is die van de Amerikaanse EIA, met de datum erbij.

1. Aanbod: OPEC+ en alles wat de olie tegenhoudt

De prijs reageert het snelst op aanbod. Volgens EIA kan OPEC de olieprijs flink beïnvloeden door productiedoelen voor zijn leden vast te stellen. Hoeveel dat uitmaakt, hangt af van of de leden zich eraan houden en van wat landen buiten OPEC doen.^EIA Daarnaast kunnen storingen bij raffinaderijen of pijpleidingen, politieke gebeurtenissen en zwaar weer de olie tijdelijk tegenhouden.^EIA

OPEC+

De landen van OPEC, met Saudi-Arabië als grootste, plus een groep landen daarbuiten, waaronder Rusland. Een kleinere kern spreekt elke maand af hoeveel olie er de maand daarna gemaakt wordt.

Op 4 oktober 2026 spraken zeven landen af hun productie in november gelijk te houden aan het niveau van september: Saudi-Arabië, Rusland, Irak, Koeweit, Kazachstan, Algerije en Oman. Het volgende overleg is op 1 november 2026.^OPEC

In 2026 had dat overleg minder invloed dan normaal. De olie die ontbrak, kwam niet doordat OPEC+ minder wilde maken, maar doordat hij de markt niet kon bereiken. In maart lag de scheepvaart door de Straat van Hormuz bijna stil. Door die zeestraat gaat ongeveer een vijfde van de olie en het vloeibaar gas in de wereld.^{WBUR via WUSF} EIA schat dat er op de piek in mei 10,9 miljoen vaten per dag aan productie in het Midden-Oosten stillag, in augustus 5,8 miljoen en in september 4,8 miljoen.^EIA

In september ging de prijs toch weer omhoog. Brent kostte die maand gemiddeld $114, $23 meer dan in augustus. EIA wijst naar aanvallen op de East-West-pijpleiding in Saudi-Arabië, een omweg om de Straat van Hormuz heen. Voor de aanvallen ging daar volgens EIA meer dan 5,0 miljoen vaten per dag doorheen. De spotprijs piekte op 15 september 2026 op $131.^EIA

2. Vraag: hoeveel de wereld gebruikt

De andere kant van de markt is de vraag. Groeit de economie, dan wordt er meer vervoerd, gevlogen en gemaakt, en dat kost brandstof.^EIA Een plotselinge daling van de vraag kan de prijs net zo hard laten zakken. Het duidelijkste voorbeeld in de reeksen van EIA is april 2020. Brent zakte op 21 april 2020 naar $9,12. Een dag eerder kostte een vat WTI −$36,98: wie olie had, betaalde om er vanaf te komen.^EIA

In 2026 speelde de vraag een kleinere rol. Het verhaal van dit jaar is dat er olie ontbrak, niet dat de wereld ineens veel meer wilde.^EIA

3. Voorraden: de buffer

Voorraden en reservecapaciteit zijn de buffer van de markt. EIA zegt het zo: als die laag zijn, heeft een mogelijke storing meer effect op de prijs dan het huidige aanbod en de huidige vraag zouden doen vermoeden.^EIA

In 2026 werd die buffer aangesproken. Wereldwijd daalden de olievoorraden in het derde kwartaal met gemiddeld 1,9 miljoen vaten per dag. EIA verwacht in het vierde kwartaal nog eens 0,7 miljoen per dag minder.^EIA EIA rekent erop dat de prijs hoog blijft tot de olie uit het Midden-Oosten weer vrij stroomt en de voorraden zijn aangevuld. In die verwachting zakt Brent in het vierde kwartaal van 2027 naar gemiddeld $74.^EIA

Ook Nederland heeft zo'n buffer: een noodvoorraad aan olie, aangehouden door COVA. De bedrijfskosten daarvan komen uit de voorraadheffing van 0,8 cent per liter, die je aan de pomp meebetaalt. De olie zelf koopt COVA met leningen van het ministerie van Financiën.^COVA Meer daarover in van olieprijs naar pompprijs.

4. De dollar: wat de prijs voor ons is

Olie wordt in dollars verhandeld. Voor iemand die in euro betaalt, telt dus ook de koers. Op 14 oktober 2026 was een euro 1,1195 dollar waard volgens de ECB.^ECB Een vat Brent van $126,55 kostte daarmee €113,04.^EIA

Hoeveel dat scheelt, zie je als je 2012 en 2022 naast elkaar zet. In dollars was 2012 het duurste jaar: Brent kostte gemiddeld $111,57, tegen $100,93 in 2022. In euro was het andersom: €86,78 in 2012 tegen €95,97 in 2022. De euro was in 2022 gemiddeld maar 1,0530 dollar waard, in 2012 nog 1,2848.^ECB

Hoe je een prijsbeweging leest

• Grote sprong op één dag: bijna altijd aanbod. Een aanval, een storing of een besluit van OPEC+.
• Langzame daling over maanden: vaak de vraag, of voorraden die weer vollopen.
• Brent stijgt veel harder dan WTI: het probleem zit in het vervoer over zee. Zie Brent en WTI.
• Dollarprijs gelijk, maar duurder in euro: de euro is gezakt.

De stand van vandaag en het verloop sinds 1987 staan in de gids Prijs en historie. Alle knoppen met hun bronnen staan bij elkaar in de gids Wat de prijs bepaalt.

Veelgestelde vragen

Wie bepaalt de olieprijs?

Niemand alleen. De prijs komt uit vraag en aanbod in de hele wereld. OPEC kan hem met productiedoelen flink beïnvloeden.^EIA

Wat heeft OPEC+ in oktober 2026 besloten?

Zeven landen houden hun productie in november gelijk aan het niveau van september. Het volgende overleg is op 1 november 2026.^OPEC

Waarom stijgt de prijs zo hard bij een storing?

Omdat de buffer klein is. Als voorraden en reservecapaciteit laag zijn, weegt een storing zwaarder.^EIA In 2026 daalden de voorraden wereldwijd.^EIA

Gaat de olieprijs weer dalen?

Wij voorspellen dat niet. EIA verwachtte op 6 oktober 2026 gemiddeld $105 in het vierde kwartaal en $84 in 2027.^EIA