Van olieprijs naar pompprijs: hoeveel ruwe olie er in je liter zit

Van een liter Euro 95 van €2,462 op 12 oktober 2026 was ongeveer €0,73 ruwe olie, zo'n 30%.^CBS De rest is raffinage, vervoer, marge en vooral belasting die per liter vastligt.^Douane Daarom volgt de pomp de olieprijs maar voor een deel. Vuistregel: tien dollar per vat meer is bij de koers van nu zo'n 7 cent per liter, met btw.

De olieprijs staat in het nieuws, de pompprijs voel je in je portemonnee. Op deze pagina rekenen we uit hoe die twee samenhangen. We gebruiken de pompprijs van CBS, de olieprijs van EIA, de wisselkoers van de ECB en de belastingtarieven van de Douane. Alle sommen zijn berekeningen van de redactie.

Hoeveel olie zit er in een liter?

Een liter aan de pomp begint bij de ruwe olie. Reken de prijs van een vat Brent om naar euro en deel die door 159 liter, en je hebt het olie-deel.^EIA Op 12 oktober 2026 was dat €0,73 per liter. Voor Euro 95 en diesel is dat hetzelfde bedrag, want ze komen uit dezelfde olie.

Bij Euro 95 is de ruwe olie dus ongeveer 30% van de pompprijs, bij diesel 29%. Alles daarna is raffinage, vervoer, opslag, biobrandstof bijmengen, de marges van raffinaderij, handel en tankstation, en belasting. Diesel was op 12 oktober 2026 duurder dan Euro 95, terwijl de accijns op diesel lager is.^Douane Dat komt door wat er tussen vat en belasting zit: bij diesel €0,76 per liter, bij benzine €0,45. De gids van vat tot pomp volgt die weg stap voor stap.

Hoe de belasting op een liter precies is opgebouwd, behandelen we hier niet. Deze pagina gaat over het olie-deel en over hoe snel een andere olieprijs aan de pomp zichtbaar wordt.

Rekenvoorbeeld: de sprong van maart 2026

In maart 2026 lag de scheepvaart door de Straat van Hormuz bijna stil.^{WBUR via WUSF} Brent ging van $71,32 op 27 februari 2026 naar $126,69 op 31 maart 2026.^EIA Dat is 78% meer. Aan de pomp ging het zo:

Drie dingen vallen op. Ten eerste ging Euro 95 er ongeveer net zoveel per liter op vooruit als de ruwe olie. In procenten was het veel minder: de vaste accijns dempt de beweging. Ten tweede steeg diesel twee keer zo hard als benzine. Ten derde volgde de pomp snel: binnen een maand zat de stijging in de prijs.

Waarom diesel harder steeg

Een raffinaderij maakt uit ruwe olie verschillende producten. Diesel, stookolie en kerosine horen bij dezelfde groep: de middeldestillaten. In het eerste kwartaal van 2026 stegen de prijzen van benzine, diesel en kerosine snel na de storingen in het Midden-Oosten. Volgens EIA stegen kerosine en diesel daarbij duidelijk harder dan benzine.^EIA Wat de raffinaderij voor een liter diesel krijgt, liep dus verder op dan de prijs van de olie waar hij van gemaakt is.

Diesel bereikte in Nederland zijn hoogste dagprijs op 8 april 2026: €2,599 per liter.^CBS Dat was een dag na de hoogste Brent van het jaar, $138,21 op 7 april 2026.^EIA

De vuistregel: tien dollar per vat

Hoeveel scheelt een hogere olieprijs aan de pomp? Reken het zo uit. Tien dollar is bij een koers van 1,1195 ongeveer €8,93.^ECB Gedeeld door 159 liter per vat is dat €0,06 per liter.^EIA Daar komt 21% btw bij, dus €0,07 per liter. Een tank van 50 liter wordt dan ongeveer 3 euro duurder.

Dit is een vuistregel, geen voorspelling. Hij geldt alleen als de rest gelijk blijft: de koers, de marges en de vraag naar diesel en benzine. In maart 2026 bleef die rest niet gelijk, en steeg diesel veel meer dan de vuistregel zegt.

Hoe snel volgt de pomp?

De pomp volgt de olie niet op de dag zelf. Tankstations kopen benzine en diesel in, niet ruwe olie, en de prijs van die producten op de groothandelsmarkt beweegt eerst. Bij een snelle stijging zie je de pompprijs binnen dagen tot weken mee bewegen. In 2026 was dat goed te zien: de hoogste diesel kwam een dag na de hoogste Brent.^CBS

Bij een daling gaat het net zo. Brent zakte van $124,24 op 30 april 2026 naar $98,29 op 1 juni 2026, ongeveer 21% minder.^EIA Euro 95 ging in die tijd van €2,374 op 1 mei 2026 naar €2,298 op 1 juni 2026, zo'n 3% minder.^CBS Minder dan de olie, om dezelfde reden als bij de stijging: de accijns daalt niet mee.

Zo lees je het nieuws over de olieprijs

Meldt het nieuws dat olie 5% duurder is, reken dan niet op 5% aan de pomp. Kijk eerst naar het bedrag in dollar per vat en naar de koers. Een stijging van $6 per vat is met de vuistregel ongeveer 4 cent per liter, met btw. Kijk daarna of het nieuws over ruwe olie gaat of over diesel en benzine zelf. In 2026 bewogen die apart, en dan zegt de prijs van ruwe olie minder over je tankbon.^EIA De laatste stand van Brent en WTI staat in de gids prijs en historie.

Veelgestelde vragen

Hoeveel ruwe olie zit er in een liter benzine?

Op 12 oktober 2026 ongeveer €0,73 van de €2,462, zo'n 30%. Berekend uit CBS, EIA en ECB.^CBS

Waarom is diesel duurder dan benzine, terwijl de accijns lager is?

Omdat diesel in 2026 op de groothandelsmarkt veel duurder werd dan benzine.^EIA Dat verschil is groter dan het verschil in accijns.

Hoeveel duurder wordt tanken als olie tien dollar stijgt?

Bij de koers van nu zo'n 7 cent per liter, met btw, als de rest gelijk blijft. Berekening van de redactie.

Waarom daalt de pomp minder hard dan de olie?

De accijns ligt per liter vast. Alleen het olie-deel, de marges en de btw daarover bewegen mee.^Douane